หัก ณ ที่จ่าย คืออะไร ทำไมคนจ่ายเงินต้องเป็นคนหัก

พอเป็นบริษัทแล้ว เวลาจ้างใครทำอะไรเราจะไม่ได้จ่ายเต็มจำนวนอีกต่อไป ต้องหักเงินส่วนหนึ่งเก็บไว้แล้วนำส่งกรมสรรพากรแทนคนที่เรารับบริการจากเขา ฟังครั้งแรกแล้วชวนงงว่าทำไมคนจ่ายเงินถึงต้องกลายเป็นคนเก็บภาษีให้รัฐ แต่เหตุผลเบื้องหลังตรงไปตรงมากว่าที่คิด

ถ้ารัฐรอให้ทุกคนไปยื่นภาษีเองตอนสิ้นปี จะมีคนจำนวนมากที่ลืม ที่ไม่ยื่น หรือที่หายไปเลย การให้คนจ่ายเงินหักไว้ก่อนทำให้รัฐได้ภาษีทันทีที่มีการจ่ายเงินเกิดขึ้น และยังทิ้งร่องรอยไว้ด้วยว่าใครจ่ายให้ใครเท่าไหร่ สิ่งที่ต้องเข้าใจให้ชัดคือเงินที่เราหักไว้ไม่ใช่ภาษีของเรา เราเป็นเพียงคนกลางที่เก็บแล้วส่งต่อ ส่วนคนที่ถูกหักสามารถนำไปใช้เป็นเครดิตตอนยื่นภาษีของตัวเองได้ เขาจึงไม่ได้เสียเงินก้อนนั้นฟรี

อัตราที่บริษัทเล็กเจอบ่อยที่สุดมีอยู่ไม่กี่ตัว ค่าบริการและค่าจ้างทำของหักสามเปอร์เซ็นต์ ค่าเช่าหักห้าเปอร์เซ็นต์ ค่าขนส่งหักหนึ่งเปอร์เซ็นต์ และค่าโฆษณาหักสองเปอร์เซ็นต์ โดยยอดที่ต่ำกว่าหนึ่งพันบาทไม่ต้องหัก ยกเว้นกรณีที่เป็นสัญญาต่อเนื่องอย่างค่าบริการรายเดือนหรือค่าโทรศัพท์ ซึ่งต้องหักแม้ยอดแต่ละครั้งจะน้อยก็ตาม อัตราเหล่านี้เป็นกรณีทั่วไปที่พบบ่อย ยังมีประเภทเงินได้อื่นและข้อยกเว้นอีกมาก ถ้าเจอรายการที่ไม่แน่ใจให้ถามผู้ทำบัญชีก่อนจ่ายเสมอ

ลองดูตัวอย่างให้เห็นภาพ สมมติจ้างช่างทำเว็บในราคาหนึ่งหมื่นบาท ซึ่งเป็นค่าบริการจึงหักสามเปอร์เซ็นต์ เราจะหักภาษีไว้สามร้อยบาท โอนให้ช่างเก้าพันเจ็ดร้อยบาท แล้วนำส่งสามร้อยบาทนั้นให้กรมสรรพากรพร้อมออกหนังสือรับรองการหักภาษีให้ช่างเก็บไว้ ช่างไม่ได้เสียเงินสามร้อยบาทเปล่าๆ เพราะเขาเอาหนังสือรับรองนั้นไปใช้เป็นเครดิตตอนยื่นภาษีของตัวเองได้

เรื่องที่คนใหม่มักพลาดมีอยู่สามอย่าง อย่างแรกคือบอกราคากับผู้รับจ้างไม่ชัดตั้งแต่ต้น ทำให้เกิดปัญหาตอนโอนเงินว่าทำไมได้ไม่ครบตามที่ตกลง ทางแก้คือพูดให้ชัดตั้งแต่ตกลงงานว่าราคานี้ยังไม่ได้หักภาษี ณ ที่จ่าย อย่างที่สองคือลืมออกหนังสือรับรองให้เขา ซึ่งเป็นสิทธิของคนที่ถูกหัก ถ้าไม่ได้รับเขาจะใช้เครดิตไม่ได้และจะต้องมาตามทวงเราภายหลัง ส่วนอย่างที่สามหนักที่สุดคือหักแล้วไม่นำส่ง เพราะเท่ากับเก็บเงินภาษีของคนอื่นไว้เอง ซึ่งมีทั้งเบี้ยปรับและเงินเพิ่มตามมา

วิธีจำง่ายที่สุดคือ เวลาจ่ายเงินให้ใครก็ตามที่ไม่ใช่การซื้อสินค้า ให้เอะใจไว้ก่อนว่าอาจต้องหัก แล้วเช็คกับผู้ทำบัญชีก่อนโอน เพราะการถามก่อนย่อมง่ายกว่าการจ่ายเต็มไปแล้วมารู้ทีหลังว่าต้องหัก ตอนนั้นการตามเก็บคืนจะยากมากและบางครั้งก็เก็บไม่ได้เลย